سیستم ترکینگ کالا و افراد چیست؟ راهنمای انواع، کاربردها و انتخاب
در بسیاری از سازمان‌ها، کارخانه‌ها، انبارها، مراکز درمانی، فروشگاه‌ها و مجموعه‌های بزرگ، دانستن اینکه یک کالا، تجهیزات یا فرد در چه موقعیتی قرار دارد اهمیت زیادی دارد.
سیستم‌های ترکینگ یا ردیابی با استفاده از فناوری‌هایی مانند RFID، GPS، RTLS، بارکد و شبکه‌های بی‌سیم امکان شناسایی و پیگیری کالاها، تجهیزات، دارایی‌ها و در برخی کاربردها افراد را فراهم می‌کنند.
این سیستم‌ها می‌توانند به سازمان کمک کنند موجودی و جابه‌جایی تجهیزات را بهتر مدیریت کند، مسیر حرکت کالا را ثبت کند و در محیط‌های مناسب، موقعیت افراد یا دارایی‌های مهم را نیز تحت نظر داشته باشد.
در این مقاله با انواع سیستم‌های ترکینگ، فناوری‌های مورد استفاده، کاربردها و نکات مهم انتخاب و اجرای این سیستم‌ها آشنا می‌شویم.
سیستم ترکینگ کالا و افراد چیست؟
سیستم ترکینگ (Tracking System) مجموعه‌ای از تجهیزات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری است که برای شناسایی، ثبت، ردیابی و مدیریت موقعیت یا جابه‌جایی یک کالا، تجهیز یا فرد استفاده می‌شود.
بسته به فناوری مورد استفاده، سیستم ترکینگ می‌تواند فقط ثبت کند که یک کالا از یک نقطه عبور کرده است یا بتواند موقعیت آن را به‌صورت تقریبی یا لحظه‌ای روی نقشه نمایش دهد.
برای مثال:
-
ثبت ورود و خروج کالا از انبار
-
شناسایی تجهیزاتی که وارد یک بخش شده‌اند
-
پیدا کردن آخرین محل ثبت‌شده یک دستگاه
-
کنترل جابه‌جایی تجهیزات بین واحدهای مختلف
-
مدیریت دارایی‌های قابل حمل
-
ردیابی خودروها و ناوگان
-
تعیین موقعیت افراد یا تجهیزات در محیط‌های مشخص
بنابراین ترکینگ فقط به معنی «موقعیت‌یابی روی نقشه» نیست و می‌تواند از یک سیستم ساده ثبت تردد تا یک سامانه پیشرفته موقعیت‌یابی تشکیل شود.
سیستم ترکینگ چگونه کار می‌کند؟
ساختار سیستم‌های ترکینگ به فناوری مورد استفاده بستگی دارد، اما معمولاً از چند بخش اصلی تشکیل می‌شود:
۱. تگ یا شناسه
برای هر کالا، تجهیز یا فرد یک شناسه اختصاص داده می‌شود.
این شناسه می‌تواند به شکل‌های مختلف باشد؛ برای مثال:
-
تگ RFID
-
کارت یا تگ هوشمند
-
بارکد یا QR Code
-
GPS Tracker
-
تگ‌های بی‌سیم
-
تجهیزات دارای شناسه اختصاصی
تگ، اطلاعات لازم برای شناسایی مورد موردنظر را در اختیار سیستم قرار می‌دهد.
۲. تجهیزات خوانش یا دریافت اطلاعات
این بخش اطلاعات تگ یا دستگاه را دریافت می‌کند.
در یک سیستم RFID ممکن است از RFID Reader استفاده شود و در سیستم‌های مبتنی بر شبکه بی‌سیم، تجهیزات دریافت‌کننده اطلاعات یا نقاط دسترسی وظیفه ارتباط با تگ را بر عهده داشته باشند.
۳. شبکه ارتباطی
اطلاعات دریافت‌شده باید به نرم‌افزار منتقل شود.
بسته به نوع سیستم، ارتباط می‌تواند از طریق شبکه کابلی، Wi-Fi، شبکه‌های موبایل یا سایر فناوری‌های ارتباطی انجام شود.
۴. نرم‌افزار مدیریت
نرم‌افزار اطلاعات دریافت‌شده را ذخیره و پردازش می‌کند و امکان مشاهده و مدیریت آنها را در اختیار کاربر قرار می‌دهد.
برای مثال می‌توان مشاهده کرد:
-
کالا در چه نقطه‌ای ثبت شده است؟
-
چه زمانی وارد یک بخش شده است؟
-
آخرین وضعیت تجهیزات چیست؟
-
چه تجهیزاتی در یک محل قرار دارند؟
-
یک دارایی چه مسیر یا سابقه‌ای داشته است؟
انواع سیستم‌های ترکینگ
سیستم‌های ردیابی را می‌توان بر اساس فناوری مورد استفاده و نوع کاربرد دسته‌بندی کرد.
ترکینگ مبتنی بر RFID
فناوری RFID یکی از روش‌های رایج برای شناسایی و ردیابی کالاها و تجهیزات است.
در این روش، یک تگ RFID به کالا یا تجهیز متصل می‌شود و Reader می‌تواند اطلاعات آن را در محدوده مشخص دریافت کند.
RFID در مواردی مانند:
-
مدیریت انبار
-
کنترل جابه‌جایی تجهیزات
-
مدیریت دارایی‌ها
-
فروشگاه‌ها
-
کتابخانه‌ها
-
خطوط تولید
-
کنترل ورود و خروج کالا
کاربرد دارد.
یکی از مزیت‌های RFID این است که در بسیاری از کاربردها نیازی به مشاهده مستقیم تگ وجود ندارد.
ترکینگ با بارکد و QR Code
در برخی مجموعه‌ها، ردیابی کالا با استفاده از بارکد یا QR Code انجام می‌شود.
در این روش شناسه روی کالا قرار می‌گیرد و کاربر با استفاده از اسکنر یا تلفن همراه آن را ثبت می‌کند.
این روش معمولاً برای فرآیندهایی مناسب است که ثبت نقطه‌ای و کنترل‌شده کافی است و الزام به موقعیت‌یابی لحظه‌ای وجود ندارد.
برای مثال:
کالا وارد انبار شد → بارکد اسکن شد → ورود ثبت شد.
یا:
تجهیز به واحد تعمیرات تحویل داده شد → QR Code اسکن شد → محل و وضعیت تجهیز در سیستم تغییر کرد.
ترکینگ مبتنی بر GPS
GPS بیشتر برای ردیابی تجهیزات، خودروها و دارایی‌هایی استفاده می‌شود که در محیط‌های بزرگ یا خارج از یک ساختمان جابه‌جا می‌شوند.
برای مثال:
-
خودروهای سازمانی
-
ناوگان حمل‌ونقل
-
ماشین‌آلات
-
تجهیزات قابل حمل
-
محموله‌ها
در این سیستم، دستگاه GPS موقعیت خود را دریافت کرده و از طریق یک شبکه ارتباطی به سامانه مرکزی ارسال می‌کند.
در نتیجه امکان مشاهده موقعیت و سوابق حرکتی در نرم‌افزار فراهم می‌شود.
RTLS چیست؟
RTLS یا Real-Time Location System به سیستم‌هایی گفته می‌شود که برای تعیین موقعیت اشیا یا افراد در یک محیط مشخص و معمولاً با اطلاعات نزدیک به زمان واقعی طراحی شده‌اند.
این فناوری می‌تواند در محیط‌هایی مانند:
-
کارخانه‌ها
-
بیمارستان‌ها
-
انبارها
-
مراکز لجستیکی
-
مراکز صنعتی
-
مجموعه‌های بزرگ
برای ردیابی تجهیزات، کالاها یا افراد مورد استفاده قرار گیرد.
در RTLS بسته به طراحی سیستم می‌توان از فناوری‌هایی مانند RFID، BLE، Wi-Fi، UWB و سایر روش‌های موقعیت‌یابی استفاده کرد.
تفاوت Tracking با کنترل تردد چیست؟
این دو سیستم ممکن است در ظاهر مشابه باشند اما هدف آنها یکی نیست.
کنترل تردد بیشتر برای مدیریت مجوز ورود و خروج افراد یا خودروها استفاده می‌شود.
برای مثال:
آیا این کارمند اجازه ورود به این اتاق را دارد؟
اما Tracking بیشتر روی محل، جابه‌جایی یا سابقه حرکت یک کالا، تجهیز یا فرد تمرکز دارد.
برای مثال:
این دستگاه در حال حاضر در کدام بخش قرار دارد؟
البته در پروژه‌های بزرگ می‌توان سیستم کنترل تردد، حضور و غیاب، دوربین مداربسته و سیستم ترکینگ را در یک راهکار یکپارچه استفاده کرد.
کاربرد سیستم ترکینگ کالا
یکی از مهم‌ترین کاربردهای این فناوری، مدیریت کالا و دارایی‌های سازمان است.
مدیریت انبار
با استفاده از سیستم ترکینگ می‌توان ورود، خروج و جابه‌جایی کالاها را ثبت کرد و اطلاعات دقیق‌تری از محل قرارگیری آنها داشت.
ردیابی تجهیزات
در سازمان‌هایی که تعداد زیادی تجهیزات قابل جابه‌جایی دارند، پیدا کردن محل هر تجهیز ممکن است دشوار باشد.
برای مثال:
-
لپ‌تاپ
-
ابزار تخصصی
-
تجهیزات شبکه
-
دستگاه‌های اندازه‌گیری
-
تجهیزات پزشکی
-
تجهیزات صنعتی
با اختصاص شناسه به هر تجهیز، امکان ثبت و پیگیری وضعیت آن فراهم می‌شود.
کنترل زنجیره تأمین
در فرآیند حمل و تحویل کالا می‌توان نقاط مختلف عبور کالا را ثبت کرد و سابقه جابه‌جایی آن را در سیستم نگهداری کرد.
مدیریت دارایی‌های سازمان
سیستم ترکینگ می‌تواند بخشی از یک سیستم مدیریت دارایی باشد و به سازمان کمک کند بداند هر تجهیز در اختیار کدام واحد یا در کدام محل قرار دارد.
کاربرد سیستم ترکینگ افراد
ردیابی افراد کاربردهای خاص‌تری دارد و باید بر اساس نیاز، محیط و الزامات حریم خصوصی طراحی شود.
در محیط‌های صنعتی و سازمانی، یکی از کاربردها می‌تواند تشخیص حضور فرد در یک محدوده مشخص باشد.
برای مثال:
-
مدیریت نیروی انسانی در محیط‌های بزرگ
-
مدیریت نیروهای عملیاتی
-
محیط‌های صنعتی
-
مراکز درمانی
-
مجموعه‌های بزرگ
-
مدیریت نیروهای خدماتی
-
موقعیت‌یابی نیروهای امدادی در محیط‌های مشخص
در چنین پروژه‌هایی باید علاوه بر قابلیت فنی، موضوعاتی مانند امنیت اطلاعات و حریم خصوصی نیز در طراحی سیستم در نظر گرفته شود.
مزایای استفاده از سیستم ترکینگ
استفاده از سیستم ردیابی می‌تواند مزایای مختلفی برای سازمان ایجاد کند.
کاهش زمان پیدا کردن تجهیزات
اگر تجهیزات زیادی در یک مجموعه جابه‌جا شوند، سیستم ترکینگ می‌تواند آخرین محل ثبت‌شده یا موقعیت آنها را مشخص کند.
افزایش کنترل دارایی‌ها
هر تجهیز می‌تواند یک شناسه مشخص داشته باشد و اطلاعات آن در سیستم ثبت شود.
ثبت سابقه جابه‌جایی
در سیستم‌های مناسب می‌توان سابقه حرکت یا انتقال یک کالا یا تجهیز را ثبت کرد.
کاهش خطاهای انسانی
ثبت الکترونیکی اطلاعات می‌تواند بخشی از خطاهای ناشی از ثبت دستی را کاهش دهد.
بهبود مدیریت انبار
ترکیب سیستم ترکینگ با نرم‌افزار مدیریت انبار می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری از وضعیت کالاها ایجاد کند.
امکان یکپارچه‌سازی
در پروژه‌های سازمانی، سیستم ترکینگ می‌تواند در کنار سیستم‌های دیگری مانند کنترل تردد، دوربین مداربسته، مدیریت انبار و نرم‌افزارهای سازمانی قرار گیرد.
برای انتخاب سیستم ترکینگ مناسب به چه نکاتی توجه کنیم؟
انتخاب سیستم ترکینگ بدون بررسی محیط و نیاز واقعی می‌تواند باعث افزایش هزینه و پیچیدگی پروژه شود.
قبل از انتخاب تجهیزات بهتر است موارد زیر مشخص شوند:
۱. چه چیزی باید ردیابی شود؟
ابتدا مشخص کنید هدف شما ردیابی چیست:
-
کالا
-
تجهیزات
-
خودرو
-
افراد
-
ابزار
-
دارایی‌های سازمان
۲. محیط ردیابی کجاست؟
آیا ردیابی در:
-
یک اتاق
-
یک ساختمان
-
یک کارخانه
-
یک انبار
-
یک محوطه باز
-
چند شعبه
-
مسیر بین چند شهر
انجام می‌شود؟
پاسخ این سؤال روی انتخاب فناوری تأثیر مستقیم دارد.
۳. آیا موقعیت لحظه‌ای لازم است؟
در بعضی پروژه‌ها تنها ثبت ورود و خروج کافی است.
اما در پروژه‌های دیگر لازم است موقعیت یک تجهیز یا فرد در طول زمان مشخص شود.
این دو نیاز از نظر هزینه و زیرساخت با یکدیگر تفاوت دارند.
۴. دقت موقعیت‌یابی چقدر باید باشد؟
در برخی پروژه‌ها دانستن اینکه یک کالا در کدام ساختمان قرار دارد کافی است.
در پروژه‌ای دیگر ممکن است لازم باشد مشخص شود کالا در کدام بخش یا محدوده قرار گرفته است.
بنابراین قبل از انتخاب فناوری باید سطح دقت موردنیاز مشخص شود.
۵. زیرساخت موجود چیست؟
وضعیت شبکه، برق، Wi-Fi، اینترنت و سایر زیرساخت‌های مجموعه باید بررسی شود.
۶. نرم‌افزار چگونه مدیریت می‌شود؟
تنها خرید تگ و Reader یک سیستم کامل ترکینگ ایجاد نمی‌کند.
باید مشخص شود اطلاعات در چه نرم‌افزاری ذخیره، نمایش و مدیریت خواهد شد و آیا امکان اتصال آن به نرم‌افزارهای فعلی سازمان وجود دارد یا خیر.
آیا RFID برای همه پروژه‌های ترکینگ مناسب است؟
خیر.
RFID یکی از فناوری‌های مهم در حوزه شناسایی و ردیابی است، اما انتخاب فناوری باید بر اساس نوع پروژه، محیط، فاصله موردنیاز، دقت، تعداد اقلام، سرعت جابه‌جایی و بودجه انجام شود.
در یک پروژه ممکن است RFID بهترین گزینه فنی باشد، در پروژه‌ای دیگر GPS یا RTLS مناسب‌تر باشد و در یک فرآیند ساده حتی بارکد یا QR Code نیاز مجموعه را برطرف کند.
بنابراین بهتر است به جای انتخاب یک فناوری صرفاً بر اساس نام آن، ابتدا نیاز واقعی مجموعه بررسی شود.
آیا سیستم ترکینگ را می‌توان با سایر سیستم‌ها یکپارچه کرد؟
بله.
در پروژه‌های سازمانی، یکی از مزیت‌های مهم سیستم‌های ترکینگ امکان اتصال آنها به سایر سامانه‌هاست.
برای مثال می‌توان سیستم ترکینگ را در کنار موارد زیر قرار داد:
-
سیستم حضور و غیاب
-
کنترل تردد
-
دوربین مداربسته
-
سیستم‌های امنیتی
-
نرم‌افزار مدیریت انبار
-
مدیریت دارایی‌ها
-
نرم‌افزارهای سازمانی
-
شبکه و زیرساخت ارتباطی
این یکپارچه‌سازی می‌تواند اطلاعات بیشتری برای مدیریت مجموعه ایجاد کند.
برای مثال، به جای اینکه تنها بدانیم یک تجهیز در سیستم ثبت شده است، می‌توان اطلاعات مربوط به مالک، محل، وضعیت، تاریخچه جابه‌جایی و سوابق استفاده آن را نیز در یک سامانه مدیریت کرد.
یک سیستم ترکینگ مناسب چه اجزایی دارد؟
بسته به نوع پروژه، تجهیزات موردنیاز می‌تواند متفاوت باشد، اما معمولاً اجزای زیر مطرح هستند:
-
تگ یا شناسه
-
Reader یا تجهیزات دریافت اطلاعات
-
آنتن در صورت نیاز
-
تجهیزات شبکه
-
سرور یا زیرساخت پردازشی
-
نرم‌افزار مدیریت
-
پایگاه داده
-
تجهیزات GPS یا موقعیت‌یابی در پروژه‌های مربوط
-
تجهیزات برق و زیرساخت
-
داشبورد گزارش‌گیری
بنابراین طراحی سیستم باید به صورت یک راهکار یکپارچه انجام شود، نه صرفاً انتخاب یک دستگاه.
جمع‌بندی
سیستم‌های ترکینگ کالا و افراد برای شناسایی، ثبت و پیگیری کالاها، تجهیزات، دارایی‌ها و در برخی محیط‌ها افراد استفاده می‌شوند.
فناوری‌هایی مانند RFID، GPS، RTLS، بارکد و QR Code هرکدام کاربرد و محدودیت‌های خاص خود را دارند و انتخاب میان آنها باید بر اساس نیاز واقعی پروژه انجام شود.
اگر هدف شما مدیریت انبار، ردیابی تجهیزات، کنترل دارایی‌های سازمان، ردیابی خودروها یا موقعیت‌یابی افراد در یک محیط مشخص است، ابتدا باید نیازمندی‌های پروژه، محیط اجرا، سطح دقت و زیرساخت موجود بررسی شود.
خبرگان گروپ با ارائه خدمات تأمین تجهیزات، شبکه، پروژه‌های نظارتی و امنیتی و مشاوره در انتخاب راهکار می‌تواند در بررسی نیازمندی‌ها و انتخاب زیرساخت مناسب برای پروژه‌های سازمانی به شما کمک کند.
برای انتخاب راهکار مناسب، ابتدا نیاز خود را مشخص کنید و سپس فناوری، تجهیزات و نرم‌افزار متناسب با آن را انتخاب کنید.
دیدگاه کاربران
نظر خود را درباره این مقاله بنویسید. دیدگاه‌ها به‌صورت داخلی در سایت ثبت می‌شوند.